Historie De Grote of st. Laurentiuskerk Historie De Grote of st. Laurentiuskerk

Omstreeks het jaar 1450 wordt op een natuurlijke zandterp een eenvoudige Romaanse zaal kerk gebouwd van ongeveer 12 meter breed en 20 meter lang.Deze kerk, gewijd aan St. Laurentius, wordt afgesloten met een halfronde absis. Een gedeelte van de fundatie van deze absis is bij de restauratie gevonden. De kerk was belangrijk lager dan de huidige kerk.

Brand
In het jaar 1512 wordt het dorp door de Geldersen in brand gestoken, waarbij ook de kerk zwaar beschadigd wordt. De kerk wordt weer hersteld maar in plaats van de Romaanse absis wordt nu een gotisch koor gebouwd met een zeshoekige afsluiting en voorzien van steunberen. Vrijwel gelijktijdig moet aan de zuidzijde van dit koor de sacristie zijn gebouwd. In het jaar 1616 wordt de noorderkapel gebouwd waarin 1625 de heer Jacob Magnus, "Ridder Heere van Ammers en 's-Heren Arents Bergambacht en de Melissant" in begraven wordt. Kort daarna moet ook de zuiderkapel zijn gebouwd die later naar het westen met een nevenruimte is uitgebreid.

Zware orkaan
Op 1 augustus 1674 trekt een zware orkaan over het land waarbij vele gebouwen worden verwoest. De St. Laurentius wordt zo zwaar beschadigd dat men de restanten sloopt en het koor niet herbouwt. Het schip van de kerk wordt herbouwd en krijgt zijn huidige vorm. Ook de noorder- en zuiderkapel worden hersteld. De sacristie wordt grafkapel en krijgt een doorgang naar de zuiderkapel, afgesloten met een ijzeren hek. De herstelwerkzaamheden zijn in 1683 gereed.

Glas-in-lood
Waarschijnlijk zijn de gemetselde glas-in-loodramen in de 1e helft van de 19e eeuw vervangen door gietijzeren ramen. In 1891 brandt de kerk opnieuw af en weer zal de kerk worden herbouwd. Het werk wordt gegund aan de laagste inschrijver W. F. van der Wal te Bergambacht voor de som van f. 9.200,- (€ 4175,-). Medeaannemers zijn A. Oskam Jzn. en S. van den Oever eveneens te Bergambacht. Volgens het bestek zou de kerk weer opgebouwd worden in de toestand van vóór de brand.

Op de vergadering van kerkvoogden en notabelen op 5 augustus 1891 is echter besloten de zuidmuur tot de onderkant van de ramen af te breken en met nieuwe waalsteen weer op te bouwen. De muren onder de ramen zullen worden bepleisterd. Verder wordt het westelijk gedeelte van de zuiderkapel afgebroken en de kap van de zuiderkapel gelijk aan die van de noorderkapel gemaakt. In de kerk worden houten ramen aan- gebracht en onder de goot een zware kroonlijst. De oude sacristie wordt afgebroken. De consistorie die op de plaats van het afgebroken koor was gebouwd, wordt hersteld. Zo heeft de kerk in 1892 het aanzien gekregen zoals wij het tot de restauratie van 1972 gekend hebben.


De zuidgevel van ons kerkgebouw (1)

 
Nu de zuidzijde van de kerk ook is bestraat om fietsen te plaatsen, komt de zuidgevel ook wat meer “in het zicht”. In de komende kerkbodes wordt iets vermeld over wat daar dan wel te zien is.
 
Allereerst twee kleine koperen “bouten” die net iets boven het maaiveld, zowel in de toren- alsook in de kerkmuur zijn bevestigd.

In deze bouten staan de letters “NAP” gegraveerd. NAP is de afkorting van: Normaal Amsterdams Peil. Het Normaal Amsterdams Peil viert juist dit jaar haar tweehonderdste verjaardag. Deze bouten zijn aangebracht in opdracht van Rijkswaterstaat. Op hun website  vond ik de onderstaande informatie:
 
Wat is het NAP?
Alle hoogtes in Nederland worden vergeleken ten opzichte van een nulpunt , het NAP. Een NAP-hoogte van 0 m. is ongeveer gelijk aan het gemiddeld zeeniveau van de Noordzee. Hierdoor kunnen we zeggen dat het hoogste punt in Nederland dicht bij het drielandenpunt in Vaals ligt, 322,5 m. boven NAP. Het laagste punt ligt bij Nieuwerkerk a/d IJssel met 6,76 m. onder NAP.
 
Hoe meten we het NAP?
Om overal in Nederland de hoogte ten opzichte van het NAP te kunnen bepalen, zijn er door het hele land ongeveer 35.000 peilmerken aangebracht. Deze NAP peilmerken zijn verankerd in onder meer woonhuizen, bruggen, viaducten (en dus ook aan kerken K.C.). Zo kunnen we gemakkelijk de waterstand bepalen of de hoogte van een bouwwerk. Vrijwel overal in Nederland is binnen een omtrek van 1 km een peilmerk te vinden.
 
Wel aardig dat ons kerkgebouw twee van deze peilmerken mag dragen.
 
Waar gebruiken we het NAP voor?
Het NAP is onmisbaar voor de bescherming tegen overstromingen. Dijken en andere waterkeringen houden ons land droog. Daarom controleren we regelmatig of onze dijken en duinen nog wel hoog genoeg zijn ten opzichte van het NAP. Daarnaast gebruiken we het NAP ook voor waterbeheer, het plannen van bouwwerkzaamheden en het bestuderen van de bodembeweging.
 
Bij de inrichting van ons land maken we dus gebruik van deze peilmerken.
Maken we bij de inrichting van ons leven ook gebruik van hèt “Peilmerk” (de Heere Jezus)?

De peilmerken van het NAP vinden we buiten, aan de kerk. Hèt “Peilmerk” is o.a. te vinden binnen, in de kerk.
De NAP-peilmerken vinden we vrijwel overal binnen een omtrek van 1 km.
Hèt “Peilmerk” is door de Heilige Geest alomtegenwoordig (overal) en dus ook dicht bij ons hart.
De NAP-peilmerken zijn weergegeven in een register dat je kunt raadplegen. In de Bijbel en al biddend kunnen we hèt “Peilmerk” raadplegen. We houden ons leven daarmee “op peil”.

K.C

terug